Vaishno Devi : चैत्र नवरात्री – पवित्र गुहेत वास करणारी माता वैष्णोदेवी

चैत्र नवरात्रोत्सवाला सुरुवात झाली आहे. सगळीकडे भक्तिमय वातावरण असून, या नवरात्राच्या काळात भाविक आदिशक्तीच्या विविध शक्तिपीठांना भेट देऊन आदिमायेची दर्शन घेत तिचा आशीर्वाद घेत आहेत. भारतात किंबहुना जगभरात देवीची अगणित मंदिरं आपल्याला पाहायला मिळतात. प्रत्येक मंदिर हे अतिशय खास आणि ऐतिहासिक आहे. असे असले तरी भारतातील एक मंदिर कायमच भाविकांचे श्रद्धास्थान आणि खूपच जवळचे मानले जाते. हे मंदिर आहे जम्मू काश्मीरमध्ये स्थित माता वैष्णोदेवी. नवरात्रीच्या काळात दुर्गामातेचे भक्त दूरदूरहून मातेच्या दर्शनासाठी येतात. त्यामध्ये वैष्णो देवी हे विशेष स्थान आहे. (Vaishno Devi)

जम्मूतील कटरा येथे असलेल्या वैष्णोदेवीच्या मंदिरावर भाविकांची फार श्रद्धा आहे. इथे मनापासून दर्शन घेतल्यास सर्व मनोकामना पूर्ण होतात आणि मातेच्या दरबारातून कोणीही रिकाम्या हाताने जात नाही, अशी श्रद्धा आहे. जगप्रसिद्ध आणि सर्वात पवित्र तीर्थ स्थळ असलेले वैष्णव देवीचे मंदिर जम्मू-काश्मिर राज्याच्या त्रिकुटा पर्वतांवर वसले आहे. वैष्णव देवीचे पवित्र मंदिर एका पर्वताच्या गुहेमध्ये आहे. प्रत्येक वर्षी लाखो भक्त येथील यात्रा करतात. वैष्णव देवीला जेवढे महत्त्व आहे, तेवढेच महत्त्व येथील गुहेला आहे. देवीच्या मंदिरापर्यंत पोहोचण्यासाठी प्राचीन गुहेचा प्रयोग केला जात होता. ही गुहा खुप चमत्कारी आणि रहस्यांनी भरलेली आहे. (Chaitra Navratri)

तिरुमला वेंकटेश्वर मंदिरानंतर भारतातील दुसरे-सर्वाधिक भेट दिलेले हिंदू तीर्थक्षेत्र म्हणजे, माता वैष्णोदेवी गुंफा. हे मंदिर जम्मू आणि काश्मीरमधील कटरा येथील त्रिकुटा पर्वतरांगांमध्ये आहे. जगभरातील हिंदू भक्त या प्रसिद्ध धार्मिक स्थळाला भेट देतात. या धार्मिक स्थळाला सर्वात महत्वाचे शक्तीपीठ मानले जाते. माता वैष्णोदेवी गुहेत, देवी साडेपाच फूट उंच खडकाच्या रूपात आहे ज्याला तीन डोकी किंवा पिंडी आहेत. माता वैष्णो देवी यात्रेवर, भक्त चुणरी मातेला पारंपारिक नैवेद्य, साड्या, सुका मेवा, चांदीचे किंवा सोन्याचे दागिने, चोळ, फुले इत्यादी अर्पण करतात. (Todays Marathi Headline)

त्रिकुटा डोंगरावरील एका गुहेत माता वैष्णोदेवीच्या तीन स्वयंघोषित पिंडी आहेत. महाकाली, महालक्ष्मी आणि महासरस्वती या तीन पिंडांमध्ये माता एकत्र विराजमान आहेत. या तीन पिंडांना एकत्रितपणे वैष्णो देवी म्हणतात आणि त्याच स्थानाला मातेचे भवन म्हणतात. गुहेच्या आत एक व्यासपीठ आहे, जिथे तिन्ही माता भाविकांना दर्शन देतात आणि सर्वांच्या मनोकामना पूर्ण करतात. (Top Marathi Headline)

माता वैष्णोदेवीचे मंदिर जिथे आहे तिथेच मातेने भैरवनाथाचा वध केला. भैरवनाथाचा मृतदेह प्राचीन गुहेजवळ असून त्याचे मस्तक तीन किमी अंतरावर असलेल्या भैरोन खोऱ्यात गेले. भैरोंचे मस्तक ज्या ठिकाणी पडले ते ठिकाण भैरोनाथाचे मंदिर म्हणून ओळखले जाते. माता वैष्णोदेवीचे दर्शन घेण्यासाठी कटरा ते मातेच्या भवनापर्यंत पायी चढावे लागते. कटरा ते देवीचे भवन हे १३ किमी आणि भैरवनाथ मंदिरापर्यंत १४.५ किमी आहे. माता वैष्णोदेवीची यात्रा तेव्हाच पूर्ण होते जेव्हा मातेचे दर्शन घेतल्यानंतर भैरवनाथ मंदिराचे दर्शन घेतले जाते. (Latest Marathi News)

माता वैष्णोदेवीच्या मंदिरामागे एक आख्यायिका प्रसिद्ध आहे. एका पौराणिक कथेनुसार, भैरवनाथांना माता आदिशक्तीवर कब्जा करायचा होता. मग माता त्रिकुट पर्वताकडे निघाली आणि भैरवनाथही तिच्या मागे गेला. भैरवनाथ मागोमाग येत आहेत की नाही हे जाणून घेण्यासाठी आदिशक्तीने मागे वळून पाहिले तर माता जिथे उभी होती तिथे तिच्या पायाच्या खुणा होत्या. आज ते स्थान चरण पादुका मंदिर म्हणून ओळखले जाते, तिथे आजही मातेचे पाय दिसतात. (Marathi)

तेव्हा आदिशक्तीच्या रक्षणासाठी हनुमानही पोहोचले होते. त्यावेळी हनुमानाला तहान लागली, तेव्हा मातेने धनुष्याने डोंगरावर बाण मारून पाण्याचा प्रवाह बाहेर काढला आणि त्या पाण्याने आपले केसही धुतले. त्या पाण्याचा प्रवाह बाण गंगा म्हणून ओळखला जातो. यानंतर माता एका गुहेत गेली आणि तेथे नऊ महिने तपश्चर्या केली आणि हनुमानाने त्या गुहेबाहेर पहारा ठेवला. आज ही गुहा अर्धकुमारी, आदिकुमारी आणि गर्भजुना म्हणून ओळखली जाते. (Social Updates)

भैरवनाथला आदिशक्ती संदर्भात माहिती मिळाली आणि ते गुहेजवळ पोहोचले. तेव्हा भैरवनाथाचा एका साधूशी वाद झाला. साधू म्हणाले की, जिला तू मुलगी समजत आहेस, तिथे आदिशक्ती भवानी माता आहे. तुम्ही त्यांचा पाठलाग सोडा पण भैरवनाथाने हे ऐकले नाही आणि तो गुहेच्या आत गेला. मग माता गुहेच्या पलीकडून रस्ता बनवून बाहेर पडली आणि डोंगरमाथ्यावरील एका गुहेत गेली. (Marathi News)

भैरवनाथही तिथे पोहचले, जिथे हनुमान मातेचे रक्षण करत होते. भैरवनाथांना गुहेत प्रवेश करताना पाहून हनुमानाने भैरवनाथाशी युद्ध केले. प्रदीर्घ युद्धानंतर माता वैष्णवीने दुर्गा मातेचे रूप घेऊन भैरवनाथाचा वध केला. भैरवनाथाला मारल्यानंतर त्याला आपल्या चुकीचा पश्चात्ताप झाला आणि त्याने क्षमा मागितली. मातेने भैरवनाथांना क्षमा केले आणि सांगितले की जोपर्यंत माझ्यानंतर भक्त तुझे दर्शन घेत नाही तोपर्यंत माझे दर्शन पूर्ण होणार नाही. (Top Trending News)

१९८६ मध्ये माता वैष्णोदेवी मंदिराची स्थापना झाली. पंडित श्रीधर या हिंदू पुजारी यांनी माता वैष्णोदेवीची पवित्र आणि पवित्र गुहा शोधून काढली. पुजार्‍याने देवी वैष्णवीला स्वप्नात पाहिले आणि तिला त्रिकुटा टेकडीवर तिचे निवासस्थान बांधण्याची सूचना दिली. तिच्या सूचनेनुसार, पुजारी माता वैष्णोदेवीच्या दैवी निवासस्थानाचा शोध घेत बाहेर पडले. देवीने त्याला चार पुत्रांचा आशीर्वाद दिला. तिने त्याला गुहेचा रखवालदार होण्यास सांगितले. पंडित श्रीधर यांचे वंशज आजही मंदिर आणि देवीची पूजा करतात. (Latest Marathi Headline)

=========

Chaitra Navratra : चैत्र नवरात्र कधीपासून सुरू होत आहे?

Ekadshi : पापांपासून मुक्त करणाऱ्या पापमोचनी एकादशीचे महत्त्व

वैष्णोदेवी मंदिर भारताच्या जम्मू आणि काश्मीर राज्याच्या उत्तरेकडील त्रिकोटा पर्वतावर स्थित आहे. हे मंदिर ५,२०० फूट उंचीवर वसलेले आहे आणि घनदाट जंगले आणि पर्वतीय प्रवाहांनी वेढलेले आहे. प्रदेशाचे हवामान थंड आहे, आल्हाददायक उन्हाळा आणि थंड हिवाळा. वैष्णोदेवी मंदिर हे आधुनिक हिंदू मंदिर स्थापत्यकलेचा एक उत्कृष्ट नमुना आहे. मंदिरात एक प्रशस्त सभा मंडप आणि गर्भगृह आहे जेथे देवी विष्णू देवीची मूर्ती स्थापित आहे. (Top Stories)

मंदिरात इतर देवतांना समर्पित अनेक लहान मंदिरे देखील आहेत. मंदिर पांढऱ्या संगमरवरी बनलेले आहे आणि हिंदू देवतांच्या गुंतागुंतीच्या कोरीवकाम असलेला चांदीचा दरवाजा आहे. वैष्णोदेवी मंदिराला भेट देणे हा एक अनोखा अनुभव आहे. मंदिरापर्यंत जाण्यासाठी भाविकांना डोंगराच्या पायथ्यापासून १४ किमी पायी जावे लागते. मंदिर वर्षभर अभ्यागतांसाठी खुले असते, परंतु भेट देण्याचा सर्वोत्तम काळ म्हणजे मार्च ते जुलै आणि सप्टेंबर ते डिसेंबर. (Social News)

(टीप :वरील माहिती उपलब्ध स्रोतावरून देण्यात आलेली आहे. याच्या तथ्यांबद्दल आम्ही कुठलाही दावा करीत नाही, तसेच अंधश्रद्धेला दुजोरा देत नाही)

Latest Marathi News | News in Marathi | Live news Updates in Marathi on Trending Topics