Ekadshi : पापांपासून मुक्त करणाऱ्या पापमोचनी एकादशीचे महत्त्व

चतुर्थी झाली की लगेच एकादशीची तयारी सुरु होते. एकादशी तिथीला हिंदू धर्मामध्ये मोठे महत्त्व आहे. ही तिथी सृष्टीचे पालनहार म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या भगवान विष्णूंना समर्पित आहे. शिवाय वारकरी संप्रदायासाठी देखील ही तिथी पांडुरंगाची उपासना करण्याचा महत्त्वाचा दिवस समजला जातो. प्रत्येक महिन्यात दोन अशा वर्षभरात २४ एकादशी येतात. सर्वच एकादशी या खास असतात. मराठी महिन्याचा शेवटचा महिना असलेल्या फाल्गुन महिन्यात येणाऱ्या एकादशीला ‘पापमोचनी एकादशी’ असे म्हटले जाते. ‘पाप’ आणि ‘मोचनी’ या दोन शब्दांपासून हे नाव तयार झाले आहे. नकळत घडलेल्या चुका, मानसिक क्लेश आणि पापांच्या भारातून मुक्त होण्यासाठी हे व्रत केले जाते. (Ekadshi)

पापमोचनी एकादशी तिथीची सुरुवात शनिवार, १४ मार्च रोजी सकाळी ०८.१० वाजता होणार आहे आणि या तिथीची समाप्ती १५ मार्च रोजी सकाळी ०९.१६ वाजता होईल. उद्यतिथीनुसार हे व्रत रविवार, १५ मार्च रोजी पाळले जाणार आहे. यावेळी पूजा मुहूर्त सकाळी 0८:०१ ते दुपारी १२:३० असणार आहे. पापमोचनी एकादशी होळीनंतर चैत्र नवरात्री पूर्वी येते. त्यामुळे तिला वर्षातील शेवटची एकदाशी सुद्धा मानले जाते. फाल्गुन महिन्यातील कृष्ण पक्षातील एकादशी तिथीला पापमोचनी एकादशीचे व्रत करण्याची परंपरा आहे. धार्मिक मान्यतेनुसार एकादशीचे व्रत केल्यास भगवान विष्णूसह देवी लक्ष्मीचा विशेष आशीर्वाद प्राप्त होतो. (Marathi)

पापमोचनी एकादशी पूजा विधी
पापमोचनी एकादशीच्या दिवशी, ब्रह्म मुहूर्तावर उठून पवित्र नदीत स्नान करा. जर हे शक्य नसेल तर घरी बादलीत गंगाजल घेऊन स्नान करा. त्यानंतर, सूर्यदेवाला जल अर्पण करा. त्यानंतर, भगवान विष्णूची पूजा करा आणि त्यांचे ध्यान करा. एकादशी व्रतासाठी प्रतिज्ञा घ्या. भगवान विष्णूच्या मूर्तीसमोर फळे, मिठाई आणि फुले अर्पण करा. पापमोचनी एकादशीची कथा वाचल्यानंतर, मंत्रांचा जप करा आणि परमेश्वराची आरती करा. (Todays Marathi Headline)

पापमोचनी एकादशीचे व्रत करणाऱ्यांनी दशमीला म्हणजे एकादशीच्या आदल्यादिवशी सात्विक आहार घ्यावा आणि शक्य असल्यास रात्री भोजन करू नये, असे सांगितले आहे. एकादशीला आपली नित्यकर्मे सुरूच ठेवावीत. एकादशीला उपास करावा. एकादशी व्रताने पाप आणि रोगांचा नायनाट होतो. आरोग्य सुदृढ होते. परंतु वृद्ध, लहान मुले आणि आजारी व्यक्ती कडून हा उपास होत नसल्यास तांदूळाचे पदार्थ, भात इत्यादी खाऊ नये. धार्मिक ग्रंथानुसार या दिवशी भात खाल्याने एक तांदुळ म्हणजे एक किडा खाल्याचे पाप लागते अशी मान्यता आहे. (Marathi News)

या एकादशीला पापमोचनी असे म्हणतात कारण ती सर्व पापांपासून मुक्त करते असे मानले जाते. ब्रह्मपुराणात त्याचे वर्णन आढळते. या दिवशी भगवान विष्णूची पूजा केल्याने, तुळशी अर्पण केल्याने आणि कथा वाचल्याने इच्छा पूर्ण होतात. एकादशीला भगवान विष्णूच्या पूजेसोबतच तुळशीमातेचीही पूजा करावी, असे मानले जाते. हे व्रत करणाऱ्यांनी सकाळच्या प्रार्थनेनंतर तुळशीच्या रोपाजवळ तुपाचा दिवा लावावा. तसेच, या दिवसापासून, तुळशीची सतत सेवा करा. या दिवशी तुळशीचे रोप दान केल्यानेही सौभाग्य वाढते. शक्य असल्यास, या दिवशी भगवान विष्णूच्या मंदिरात जाऊन त्यांचे दर्शन घ्या. असे केल्याने तुम्हाला देवाचा आशीर्वाद मिळेल. (Top Marathi Stories)

पापमोचनी एकादशी व्रत कथा
महर्षि लोमश यांनी म्हटले की हे नृपति! फाल्गुन महिन्यातील कृष्ण पक्षाची एकादशी याचे नाव पापमोचिनी एकादशी आहे. या व्रताच्या प्रभावाने मनुष्याचे सर्व प्रकाराचे पाप नष्ट होतात. प्राचीन काळी चैत्ररथ नावाचे एक जंगल होते. तिथे अप्सरा षंढांसोबत फिरत असत. तिथे नेहमीच वसंत ऋतू असायचा, म्हणजेच त्या ठिकाणी नेहमीच विविध प्रकारची फुले उमलत असत. कधी गंधर्व मुली फिरत असत, तर कधी देवेंद्र इतर देवांसोबत खेळत असत. (Top Marathi Headline)

त्याच जंगलात मेधावी नावाचे एक ऋषी देखील तपश्चर्येत रमलेले राहत होते. ते शिवभक्त होते. एके दिवशी, मंजुघोष नावाच्या एका अप्सराने त्यांच्या जवळीकतेचा फायदा घेऊन त्यांना मोहात पाडण्याचा प्रयत्न केला. ती दूर बसली आणि तिची वीणा वाजवू लागली आणि गोड आवाजात गाऊ लागली. त्याच वेळी, कामदेवाने शिवभक्त महर्षी मेधवी यांनाही जिंकण्याचा प्रयत्न सुरू केला. त्या सुंदर अप्सरेच्या भुवयापासून कामदेवाने धनुष्य बनवले. व्यंग्याला धनुष्याची दोरी बनवण्यात आली आणि त्याच्या डोळ्यांना मंजुघोष अप्सराचा सेनापती बनवण्यात आले. अशाप्रकारे कामदेव आपल्या शत्रू भक्ताचा पराभव करण्यास तयार झाला. (Latest Marathi News)

त्यावेळी महर्षी मेधवी देखील तरुण होते आणि खूप निरोगी होते. त्यांनी पवित्र धागा आणि काठी घातली होती. ते दुसऱ्या कामदेवासारखा दिसत होते. त्या ऋषीला पाहून, कामदेवांच्या प्रभावाखाली असलेल्या मंजुघोषाने हळूहळू वीणेवर गोड आवाजात गायला सुरुवात केली. मग महर्षी मेधवी देखील मंजुघोषाच्या मधुर गायनाने आणि तिच्या सौंदर्याने मोहित झाले. कामदेवामुळे मेधावी ऋषींना त्रास होत आहे हे जाणून त्या अप्सराने त्यांना मिठी मारण्यास सुरुवात केली. महर्षि मेधावी तिच्या सौंदर्यावर मोहित होऊन शिव रहस्य विसरले आणि कामाने वशीभूत होऊन तिच्यासोबत रमण करु लागले. (Social Updates)

कामवासनेच्या प्रभावाखाली असल्यामुळे, त्या वेळी ऋषींना दिवस आणि रात्र यांचे काहीच ज्ञान नव्हते आणि ते बराच काळ इंद्रियसुखात रमले. त्यानंतर मंजुघोष त्या ऋषीला म्हणाली: हे महान ऋषी! आता मला खूप उशीर झाला आहे, म्हणून कृपया मला स्वर्गात जाण्याची परवानगी द्या. अप्सरेचे शब्द ऐकून ऋषी म्हणाले: हे मोहिनी! तू संध्याकाळी आलीस, सकाळी निघून जा. ऋषींचे असे शब्द ऐकून अप्सरा त्यांच्यासोबत आनंद घेऊ लागली. अशाप्रकारे दोघांनीही बराच वेळ एकत्र घालवला. एके दिवशी मंजुघोष ऋषींना म्हणाली: हे ब्राह्मण! आता मला स्वर्गात जाण्याची परवानगी द्या. यावेळीही ऋषींनी तेच सांगितले: हे सुंदर स्त्री! अजून जास्त वेळ गेलेला नाही, अजून थोडा वेळ थांब. (Top Marathi News)

ऋषींचे शब्द ऐकून अप्सरा म्हणाली: हे महान ऋषी! तुमची रात्र खूप लांब आहे. मी तुमच्याकडे येऊन किती काळ झाला आहे याचा विचार करा. आता जास्त वेळ राहणे योग्य आहे का? अप्सरेचे शब्द ऐकून ऋषींना वेळेची जाणीव झाली आणि ते गांभीर्याने विचार करू लागले. जेव्हा त्याला काळाची जाणीव झाली की त्यांना आनंद उपभोगून सत्तावन्न वर्षे उलटून गेली आहेत, तेव्हा ते त्या अप्सरेला काळाचे रूप मानू लागले. ऐषोआरामात इतका वेळ वाया घालवल्याबद्दल त्यांना खूप राग आला. आता, तीव्र क्रोधाने पेटलेले, ते त्यांची तपश्चर्या नष्ट करणाऱ्या अप्सरेकडे पाहू लागले. त्यांचे ओठ रागाने थरथर कापू लागले आणि त्याच्या इंद्रियांवर नियंत्रण येऊ लागले. क्रोधाने थरथरणाऱ्या आवाजात ऋषी अप्सराला म्हणाले: हे दुष्ट स्त्री, माझी तपश्चर्या नष्ट करणारी! तू एक मोठी पापी आणि अत्यंत दुष्ट स्त्री आहेस, तुला लाज वाटली पाहिजे. आता माझ्या शापामुळे तू पिशाचिनी हो. (Latest Marathi Headline)

ऋषींच्या क्रोधित शापामुळे ती अप्सरा पिशाचिनी बनली. हे पाहून ती दुःखी झाली आणि म्हणाली: हे महान ऋषी! आता माझ्यावरील राग सोडून द्या आणि आनंदी रहा आणि कृपया मला सांगा की हा शाप कसा दूर करता येईल? विद्वानांनी म्हटले आहे की संतांच्या संगतीचे चांगले फळ मिळते आणि मी तुमच्यासोबत बरीच वर्षे घालवली आहेत, म्हणून आता तुम्ही माझ्यावर प्रसन्न व्हावे, अन्यथा लोक म्हणतील की मंजुघोषाला एका सद्गुणी आत्म्याच्या संगतीत राहिल्यामुळे पिशाचिनी व्हावे लागले.

मंजुघोषाचे बोलणे ऐकून, ऋषींना त्यांच्या रागाची लाज वाटली आणि त्यांना त्यांच्या अपमानाची भीतीही वाटली. म्हणून ऋषींनी चेटकीण बनलेल्या मंजुघोषाला म्हटले: तू माझ्यावर खूप मोठे अन्याय केले आहेस, पण तरीही मी तुला या शापापासून मुक्त होण्याचा मार्ग सांगतो. फाल्गुन महिन्याच्या कृष्ण पक्षात येणाऱ्या एकादशीला पापमोचनी म्हणतात. त्या एकादशीला उपवास केल्याने तुम्हाला तुमच्या पिशाचिनीच्या शरीरापासून मुक्तता मिळेल. (Top Stories)

असे म्हणत ऋषींनी तिला उपवासाचे सर्व नियम समजावून सांगितले. मग आपल्या पापांचे प्रायश्चित्त करण्यासाठी ते त्यांचे वडील च्यवन ऋषी यांच्याकडे गेले. च्यवन ऋषींनी आपला मुलगा मेधावीला पाहून म्हटले: हे बेटा! तुम्ही असे काय केले आहे की तुमचे सर्व प्रयत्न वाया गेले आहेत? तुमचे सर्व तेज कशामुळे कमी झाले आहे? बुद्धिमान ऋषींनी लज्जेने मान खाली घातली आणि म्हणाले: बाबा! मी अप्सरेशी संभोग करून खूप मोठे पाप केले आहे. कदाचित या पापामुळे माझे सर्व तेज आणि तप नष्ट झाले असेल. या पापापासून मुक्त होण्याचा मार्ग मला सांगा. (Top Trending Headline)

=========

Navpancham Rajyog : बुध-गुरूच्या शक्तिशाली योगामुळे पैसा आणि प्रगतीचे नवे मार्ग खुलणार?

Sheetala Ashtami : शीतला अष्टमीच्या दिवशी का खाल्ले जाते शिळे अन्न?

=========

ऋषी म्हणाले: हे पुत्र! फाल्गुनर महिन्यातील कृष्ण पक्षातील पापमोचनी एकादशीचे व्रत तुम्ही भक्तीभावाने करावे आणि विहित पद्धतीने केल्यास तुमचे सर्व पाप नष्ट होतील. वडील च्यवन ऋषींचे म्हणणे ऐकल्यानंतर, बुद्धिमान ऋषींनी विहित विधीनुसार पापमोचनी एकादशीचे व्रत पाळले. त्याच्या प्रभावाने त्याची सर्व पापे नष्ट झाली.

पापमोचनी एकादशीचे व्रत करून, मंजुघोष अप्सरा देखील चेटकिणीच्या शरीरातून मुक्त झाली आणि तिचे सुंदर रूप परत मिळवून स्वर्गात गेली. ऋषी लोमाश म्हणाले: हे राजा! या पापमोचनी एकादशीच्या प्रभावाने सर्व पापे नष्ट होतात. या एकादशीची कथा ऐकून आणि वाचून, एक हजार गायी दान केल्याचे पुण्य मिळते. या व्रताचे पालन केल्याने ब्राह्मणाची हत्या, सोने चोरी करणे, मद्यपान करणे, अज्ञात व्यक्तीशी लैंगिक संबंध ठेवणे इत्यादी भयंकर पापे देखील नष्ट होतात आणि शेवटी स्वर्गाची प्राप्ती होते. (Social News)

( टीप : वरील माहिती उपलब्ध स्रोतावरून देण्यात आलेली आहे. याच्या तथ्यांबद्दल आम्ही कुठलाही दावा करीत नाही, तसेच अंधश्रद्धेला दुजोरा देत नाही)

Latest Marathi News | News in Marathi | Live news Updates in Marathi on Trending Topics