Iran : मध्यपूर्वेतील महत्त्वाचा देश असलेल्या इराण साठी आंतरराष्ट्रीय संबंध अत्यंत महत्त्वाचे आहेत. आर्थिक निर्बंध, ऊर्जा राजकारण आणि प्रादेशिक संघर्ष यामुळे इराणला काही प्रमुख देशांशी मजबूत संबंध ठेवणे आवश्यक ठरते. विशेषतः भारत, चीन आणि इतर काही देश इराणच्या अर्थव्यवस्था, सुरक्षा आणि धोरणात्मक उद्दिष्टांसाठी महत्त्वाची भूमिका बजावतात.
1. भारत: ऊर्जा आणि व्यापाराचा मजबूत भागीदार
भारत हा इराणसाठी एक महत्त्वाचा ऊर्जा ग्राहक आहे. भारत मोठ्या प्रमाणावर इराणकडून तेल खरेदी करत होता आणि अजूनही दोन्ही देशांमध्ये व्यापारिक संबंध मजबूत आहेत. तसेच, चाबहार बंदर प्रकल्पामुळे भारताला अफगाणिस्तान आणि मध्य आशियात प्रवेश मिळतो, ज्यामुळे इराणला आर्थिक आणि धोरणात्मक फायदा होतो. या भागीदारीमुळे दोन्ही देशांचे परस्पर हित साधले जाते.
2. चीन: गुंतवणूक आणि दीर्घकालीन भागीदारी
चीन हा इराणचा सर्वात मोठा व्यापार भागीदार मानला जातो. चीनने इराणमध्ये मोठ्या प्रमाणावर पायाभूत सुविधा आणि ऊर्जा क्षेत्रात गुंतवणूक केली आहे. ‘बेल्ट अँड रोड’ उपक्रमाच्या माध्यमातून दोन्ही देशांनी दीर्घकालीन सहकार्य वाढवले आहे. चीनसाठी इराण हा ऊर्जा पुरवठ्याचा मोठा स्रोत आहे, तर इराणसाठी चीन हा आर्थिक स्थैर्य देणारा भागीदार आहे.
3. रशिया: सुरक्षा आणि लष्करी सहकार्य
रशिया आणि इराण यांच्यातील संबंध प्रामुख्याने सुरक्षा आणि लष्करी सहकार्यावर आधारित आहेत. दोन्ही देशांनी सीरिया संघर्षात एकत्र काम केले आहे. अमेरिकेच्या दबावाला तोंड देण्यासाठी रशिया आणि इराण एकमेकांना पाठिंबा देतात. या भागीदारीमुळे इराणला जागतिक पातळीवर राजकीय बळ मिळते.
4. तुर्की: प्रादेशिक व्यापार आणि राजकीय संबंध
तुर्की हा इराणचा शेजारी देश असून दोघांमध्ये व्यापार आणि ऊर्जा सहकार्य मोठ्या प्रमाणावर आहे. तुर्कीमार्गे इराणला युरोपियन बाजारपेठांपर्यंत पोहोचणे सोपे होते. जरी काही राजकीय मतभेद असले तरी, दोन्ही देश प्रादेशिक स्थैर्यासाठी सहकार्य करत राहतात.
============
हे देखील वाचा :
Bhagat Singh : भगत सिंग आणि त्यांचे तीन मराठी क्रांतिकारी दोस्त !
Strait Of Hormuz : जागतिक अर्थव्यवस्थेची लाइफलाइन असलेल्या ‘होर्मुझची खाडी’चे महत्त्व
Women’s Day : भारतातील महिलांना ‘हे’ कायदे माहिती असायलाच पाहिजे
============
5. इराक: भौगोलिक आणि सांस्कृतिक जवळीक
इराक हा इराणचा सर्वात जवळचा आणि महत्त्वाचा शेजारी आहे. दोन्ही देशांमध्ये सांस्कृतिक, धार्मिक आणि आर्थिक संबंध घट्ट आहेत. इराणचा इराकमधील राजकीय प्रभावही लक्षणीय आहे. व्यापार, ऊर्जा आणि सुरक्षा या सर्व बाबींमध्ये इराक इराणसाठी महत्त्वाचा भागीदार आहे.
जागतिक राजकारणात इराणची भूमिका
इराणचे या देशांशी असलेले संबंध हे केवळ व्यापारापुरते मर्यादित नसून, त्यात सुरक्षा, ऊर्जा आणि भूराजकीय समीकरणांचा मोठा वाटा आहे. या देशांच्या सहकार्यामुळे इराण आंतरराष्ट्रीय दबावाचा सामना करत स्वतःचे स्थान मजबूत ठेवण्याचा प्रयत्न करत आहे.
Latest Marathi News | News in Marathi | Live news Updates in Marathi on Trending Topics
