Chaitra Navratri : देवी पार्वतीचा अवतार असलेल्या गोव्याच्या शांतादुर्गा देवीची महती

आज चैत्र नवरात्रीचा सातवा दिवस आहे. आजच्या सातव्या माळेला माता कालरात्रीची पूजा केली जाते. कालरात्री देवी ही दुष्ट शक्तींचा नाश करणारी आणि भय दूर करणारी मानली जाते. आज आपण चैत्र नवरात्रीच्या सातव्या दिवशी गिव्यातील प्रसिद्ध शक्तीपीठ असलेल्या शांतादुर्गा मंदिराबद्दल माहिती जाणून घेऊया. श्री शांतादुर्गा मंदिर हे गोव्याची राजधानी पणजीपासून सुमारे 30 किलोमीटर अंतरावर पोंडा तालुक्यातील कवलम नावाच्या गावात आहे. हे मंदिर पार्वतीचे दुसरे रूप श्री शांतादुर्गाला समर्पित आहे. मंदिरात शांतादुर्गाशिवाय भगवान शिव, शंकर आणि भगवान विष्णू यांच्या मूर्तीही स्थापित आहेत. श्री शांतादुर्गा मंदिर हे गौड सारस्वत ब्राह्मण समाज आणि देवजना ब्राह्मण समाजाचे मंदिर आहे. शांतादुर्गा मंदिर हे गोव्यातील सर्वात मोठे आणि महत्त्वाचे मंदिर आहे. येथील देवतेला ‘संतेरी’ असेही म्हणतात. (chaitra Navratri)

श्री शांतादुर्गा कथा
एकदा भगवान शिव आणि भगवान विष्णू यांच्यात भयंकर युद्ध झाले. परंतु जेव्हा परात्पर पिता ब्रह्मदेवांना हे युद्ध संपत नसल्याचे दिसले तेव्हा त्यांनी माता पार्वतीला युद्धात हस्तक्षेप करण्यास सांगितले. शांतादुर्गेच्या रूपात पार्वतीजींनी आपल्या उजव्या हातावर भगवान विष्णू आणि डाव्या हातावर भगवान शिव उचलले. यानंतर दोन्ही देवांमध्ये सुरू असलेले युद्ध संपले. भगवान भोलेनाथ आणि भगवान विष्णू यांच्यातील युद्ध शांत करण्यासाठी घडलेला माता पार्वतीचा हा अवतार श्री शांतादुर्गा या नावाने जगभर प्रसिद्ध झाला. (Marathi)

शांतादुर्गा मंदिर हे देवी पार्वतीचे रूप असलेल्या श्री शांतादुर्गाला समर्पित आहे. मंदिराची देवी शांतादुर्गा तिच्या हातात प्रत्येकी एक नाग धरून भगवान विष्णू आणि भगवान शिव यांचे नेतृत्व करत आहे. देवीला शांतादुर्गा या नावाने संबोधले गेले कारण तिने दोन देवतांमधील संघर्ष शांत केला. बेळगाव किंवा महाराष्ट्रातून गोव्यात आल्यावर फोंडा भागात प्रवेश करून नंतर नागेशी किंवा फर्मागुडी या मार्गे कवळे येथे येऊन शांतादुर्गा देवस्थानात प्रवेश करता येतो. महाराष्ट्र आणि कर्नाटक तसेच केरळ या राज्यातून सारस्वत आणि ब्राह्मण समाजातील महाजन रूद्रभिषेक, रूद्र, लघु रूद्र किंवा महारुद्र अशा पूजा अर्चना, किंवा इतर धार्मिक विधी आणि कार्यासाठी देवस्थानात येतात, त्यांच्यासाठी ही सोय करण्यात आली आहे. देवस्थान आवारात चहा, नाश्ता आणि भोजनाची सोय असलेले शुद्ध शाकाहारी शांतादुर्गा कॅन्टीन आहे, ज्यामुळे जेवणाची सोय होऊ शकते. (Social Updates)

श्री शांतादुर्गा देवस्थानात होणारे मोठे उत्सव म्हणजे नवरात्र आणि फेब्रुवारी महिन्यात होणारी जत्रा. येत्या वर्षी हा जत्रोत्सव १२ ते १७ फेब्रुवारी २०२४ या कालावधीत होणार आहे. या आवारात शांतादुर्गा देवीचे मुख्य देवस्थान, गणपती देवाचे उपदेवस्थान आणि देवस्थान कमिटीचे कार्यालय असून कार्यालयाच्या शेजारी साड्यांचे दुकान आहे जेथे पर्यटक म्हणून किंवा देव दर्शन वा धार्मिक विधीसाठी आलेल्या महिला आणि क्वचित प्रसंगी पुरुषही खरेदी करताना दिसतात. देवस्थान आवारात पारंपरिक रथ आणि इतर काही साहित्य आणि जुनी बांधकामे पाहायला मिळतात. (Top Marathi News)

माँ शांतादुर्गेचे हे मंदिर शतकानुशतके जुने असून मातेची मूर्ती प्रथम केळोशी येथे स्थापन करण्यात आली होती, त्यानंतर जेव्हा तेथे पोर्तुगीजांचे अत्याचार वाढू लागले तेव्हा माँ शांतादुर्गा आणि श्री मंगेश यांची पूजा करणारी कुटुंबे आपल्या पूजकांच्या मूर्ती घेऊन एका चांदण्या रात्री तेथून निघून गेली. आणि कवळे येथे जाऊन मंगेशी गावात पोहोचली. कवळे येथे माँ शांतादुर्गाची तर मंगेशीत श्री मंगेशची मूर्ती बसवण्यात आली. पोर्तुगीज रेकॉर्डनुसार, या पुतळ्यांचे हस्तांतरण 14 जानेवारी, 1566 ते 29 नोव्हेंबर, 1566 दरम्यान झाले. मूळ मंदिरे काही काळानंतर पोर्तुगीजांनी नष्ट केली. (Latest Marathi Headline)

उपलब्ध माहितीनुसार सध्याच्या मंदिराचे बांधकाम सन 1738 मध्ये पूर्ण झाले. हे छत्रपती साहूजी महाराजांचे मंत्री नरोराम यांनी बांधले होते. मंदिरात वेळोवेळी दुरुस्ती व जीर्णोद्धाराचे काम सुरूच होते. साहूजी महाराजांनी 1739 मध्ये कवळे गाव मंदिराला भेट म्हणून दिले. शांतादुर्गा मंदिर हे इंडो आणि पोर्तुगीज वास्तुकलेचे संयोजन आहे. गोव्यातील इतर मंदिरांप्रमाणे हे मंदिर पिरॅमिडल शिकारा, रोमन कमानदार खिडक्या आणि सर्व बाजूंनी बलस्ट्रेड्सने वेढलेल्या सपाट घुमटाच्या स्वरूपात बांधले आहे. (Top Stories)

=========

Ramnavami : प्रभू श्रीरामांचा जन्मदिन अर्थात रामनवमी

Chaitra Navratra : माहूरच्या रेणुका देवीचा इतिहास

=========

शांतादुर्गा मंदिरात वापरण्यात आलेल्या लाल, पिवळ्या, मरून, पीच आणि पांढर्‍या रंगांव्यतिरिक्त झुंबर, गेट पोस्ट, घुमटाकार सपाट घुमट मंदिराच्या सौंदर्यात आणखी भर घालतात. मंदिरात एक दीपस्तंभ बसवला आहे, जो येथे येणाऱ्या पर्यटक किंवा भाविकांच्या आकर्षणाचा केंद्रबिंदू आहे. सणासुदीच्या वेळी दीपस्तंभ पेटवला जातो. शांतादुर्गा मंदिराच्या दोन्ही बाजूला अग्रसेला इमारती बांधल्या आहेत. मुख्य मंदिराजवळ डाव्या बाजूला नारायणाचे मंदिर आहे, त्यातही गणपतीची मूर्ती आहे. शांतादुर्गा मंदिरात दररोज सकाळी 7 वाजता भगवंताचा अभिषेक आणि कुमकुम अर्चन केले जाते. मंदिरातील सर्वात विशेष पूजा म्हणजे नवचंडी जप आणि हवन. तुम्ही या पूजेसाठी ऑनलाइन बुकिंग करू शकत नाही, उलट पूजेसाठी मंदिरात पोहोचल्यानंतर तुम्हाला तिकीट खरेदी करावे लागेल. (Social News)

(टीप : येथे दिलेली माहिती धार्मिक श्रद्धेवर आधारित आहे. याला कोणताही शास्त्रीय पुरावा नाही. आम्ही त्याची हमी देत नाही.)

Latest Marathi News | News in Marathi |  Live news Updates in Marathi on Trending Topics