दत्त जयंती, हिंदू पंचांगानुसार मार्गशीर्ष महिन्याच्या पौर्णिमेला साजरी केली जाते. यंदा ४ डिसेंबर रोजी अर्थात आज दत्त जयंती साजरी होत आहे. मानले जाते की भगवान दत्तात्रेयांचा जन्म सती अनुसूया यांच्या घरी आजच्याच दिवशी झाला होता. त्यांचा जन्म प्रदोष काळात झाला होता, म्हणून त्यांचा जन्मसोहळा दुपारनंतरच संध्याकाळी सहाच्या सुमारास साजरा केला जातो. कर्नाटक, महाराष्ट्र, आंध्र प्रदेश आणि गुजरातमध्ये त्याची सर्वाधिक पूजा केली जाते. श्री दत्ताचे अगणित भक्त आहेत. आज दत्त जयंतीच्या निमित्ताने आपण दत्ताचा जन्म कसा झाला आणि दत्त नावाची उत्पत्ती कशी झाली ते जाणून घेणार आहोत. (Datta Jayanti)
ब्रह्मा, विष्णु आणि महेश या मुख्य तीन देवांनीच या संपूर्ण सृष्टीची निर्मिती केली. या तिन्ही देवांचा अद्वैत भाव जेव्हा एकरूप झाला, तेव्हा त्या तेजाला, चैतन्याला “दत्त” असे नाव पडले. ‘दत्त’ हा शब्द संस्कृतमधील ‘दा’ (देणे) या पासून बनला आहे, ज्याचा अर्थ “दिलेले”, “दानरूप” किंवा “स्वतःला सर्वांना अर्पण केलेले” असा आहे. ‘दत्त’ शब्द संस्कृतमधील ‘दा’ (देणे) या धातूपासून निर्माण झाला आहे. याचा अर्थ — “स्वतःचा संपूर्ण त्याग करून जगाला ज्ञानदान करणारा”. दत्तात्रेय हे अत्रि ऋषी आणि अनसूया मातेमुळे प्रकट झालेले त्रिदेवांचे साक्षात रूप आहेत. ब्रह्मदेवाने त्यांना “ज्ञानशक्ती”, विष्णूने “योगशक्ती” आणि महादेवाने “तपशक्ती” दिली. म्हणूनच श्री दत्त नाम हे फक्त देवतेचे नाव नसून, एक आंतरिक विज्ञान आहे. (Marathi News)
दत्त जन्माची आख्ययिका
दत्तात्रेय देवतांना त्रिदेव स्वरूप का मानले जाते, त्यामागे एक अतिशय रंजक कथा आहे. एकदा माता पार्वती, लक्ष्मी आणि सरस्वती यांना त्यांच्या स्त्रीत्वाचा फार गर्व वाटला. त्यांचा हा अहंकार नाहीसा करण्यासाठी देवाने लीला केली. या लीलेनुसार नारदजी एके दिवशी या तिघांकडे आले आणि तिघांनीही सांगितले की ऋषी अत्री यांची पत्नी अनुसुयासमोर तुमचे स्त्रीत्व काहीच नाही. मग तिन्ही बायकांनी आपल्या नवऱ्यांना ही गोष्ट सांगितली आणि म्हणाली की तुम्ही तिघेही जाऊन अनुसुयाच्या स्त्रीत्वाची परीक्षा घ्या. (Todays Marathi Headline)
पत्नी, शिव, विष्णू आणि ब्रह्माजी साधूचा वेश धारण करून, सती अनुसुयाच्या आश्रमात भिक्षा मागण्यासाठी गेला. त्यावेळी अत्री ऋषी त्यांच्या आश्रमात नव्हते. या तिघांनी सती अनुसुइयाकडून भीक मागितली आणि त्यांना निर्वस्त्र होऊन भीक मागितली पाहिजे अशी अट घातली. हे ऐकून सती अनुसुयाला धक्का बसला, परंतु साधूंचा अपमान होऊ नये या भीतीने तिने आपल्या पतीचे स्मरण करून देऊन सती धर्माची शपथ घेतली. ते म्हणाले की जर माझा सती धर्म खरा असेल तर तिन्ही मुले ६ महिन्यांची बाळ होतील. अनुसूयाने विचार केल्याप्रमाणे तसेच घडले. तिन्ही देवता ६ महिन्यांचे बाळ बनले आणि सती अनुसुया यांनी त्यांना माता म्हणून दूध पाजले. (Top Marathi News)
जेव्हा पती परत आले नाहीत तिन्ही बायकांना काळजी वाटू लागली. तेवढ्यात नारदजी आले आणि त्यांनी सर्व गोष्ट सांगितली. मग तिन्ही देवी सती अनुसुइयाकडे गेल्या आणि त्यांनी क्षमा मागितली आणि आपल्या पतीला परत मागितले. अनुसुयाने तिन्ही देवता पुन्हा तिच्या रूपात बदलले. अनुसुयाच्या सती धर्मामुळे संतुष्ट होऊन त्रिदेवने त्याला एक आशीर्वाद दिला की आम्ही तिघे तुझ्यापोटी जन्म घेऊ. मग ब्रह्माच्या अंशातून चंद्र, विष्णूच्या अंशातून दत्तात्रेय आणि त्यानंतर ऋषी दुर्वासाचा जन्म शिवच्या अंशातून झाला. पौराणिक मान्यतानुसार भगवान दत्तात्रेय यांना तिन्ही देवतांचे रूप मानले जाते. (Latest Marathi Headline)
========
Shri Datta : दत्तात्रेयांच्या प्रतिमेतील प्रत्येक गोष्टीला आहे खास मतितार्थ, जाणून घ्या त्याबद्दल
=========
दत्त नावाचे महत्त्व काय?
दत्त म्हणजे ब्रह्मा, विष्णू आणि महेश या तिन्ही देवांचे एकरूप. त्यामुळे त्यांच्या उपासनेने एकाच वेळी तिन्ही देवांची उपासना होते. दत्तात्रेयांना ‘गुरुदेव’ मानले जाते. ते परमगुरु आहेत आणि त्यांची उपासना गुरुस्वरूपातच केली जाते. ‘दत्त’ म्हणजे ज्याला ‘आपण ब्रह्मच आहोत, मुक्तच आहोत, आत्माच आहोत’ अशी निर्गुणाची अनुभूती दिलेली आहे असा. श्री दत्त हे पूर्वजांना पुढील गती देणारी देवता आहे. नामजपामुळे मृत्युलोकात अडकलेल्या पूर्वजांना गती मिळते आणि त्यामुळे व्यक्तीला होणारा पितृदोषाचा त्रास कमी होतो. स्वत:चा अहं, मोह, अज्ञान यांचा त्याग करुन शुद्ध चैतन्याला स्वत:च्या रुपात स्वीकारण करणे होय. दत्तगुरूंच्या जपासाठी सर्वात जास्त वापरला जाणारा आणि प्रभावी मंत्र म्हणजे ॥ श्री गुरुदेव दत्त ॥ याव्यतिरिक्त ॥ दिगंबरा दिगंबरा श्रीपाद वल्लभ दिगंबरा ॥ हा मंत्रही खूप प्रचलित आहे. (Social News)
Latest Marathi News | News in Marathi | Live news Updates in Marathi on Trending Topics
