Winter Health Care : थंडीचा हंगाम सुरू झाल्यावर अनेकांना हातापायात सूज येण्याची समस्या जाणवते. ही सूज हलकी असू शकते किंवा काही वेळा वेदना, जळजळ, मुंग्या येणे अशा त्रासांसह देखील दिसून येऊ शकते. सर्वांना हा त्रास नसला तरी काही व्यक्तींमध्ये हवामानातील बदल, रक्तवाहिन्यांमधील प्रतिक्रियांमुळे आणि शरीरातील फ्लुइड बॅलन्स बिघडल्यामुळे सूज सहज होते. त्यामुळे थंडीत ही समस्या का वाढते आणि तिच्यापासून कसा बचाव करता येईल हे जाणून घेणे महत्त्वाचे आहे.
थंड वातावरणामुळे रक्तवाहिन्यांचा संकोच
थंड हवामानात शरीर आपोआप उष्णता जपण्यासाठी बाह्य अंगातील (हात-पाय) रक्तवाहिन्या आकुंचन पावतात. यामुळे त्या भागात रक्तप्रवाह कमी होतो आणि ऊतकांमध्ये द्रव साचू लागतो. परिणामी हातापायात सूज आणि कडकपणा जाणवतो. विशेषतः ज्यांची सर्क्युलेशन क्षमता आधीच कमी आहे, ज्यांना हायपोथायरॉइड, डायबेटीस किंवा लोहाची कमतरता आहे अशा व्यक्तींमध्ये ही समस्या अधिक दिसून येते. शरीरातील रक्तप्रवाह नीट न झाल्यास सूज जास्त काळ टिकून राहू शकते.
शरीरातील फ्लुइड रिटेन्शन वाढणे
थंडीत अनेकांचे पाणी पिण्याचे प्रमाण कमी होते. त्याच वेळी शरीरात मीठाचे प्रमाण वाढते किंवा किडनीचे कार्य मंदावल्यास शरीर अतिरिक्त पाणी बाहेर टाकण्याऐवजी टिश्यूमध्ये धरून ठेवते. याला फ्लुइड रिटेन्शन म्हणतात. या अतिरिक्त द्रवामुळे हात, पाय, टाच आणि बोटे फुगल्यासारखी दिसतात. काही व्यक्तींमध्ये थंडीमुळे होणारे हार्मोनल बदल, स्लीप पॅटर्नमध्ये गडबड किंवा कमी शारीरिक हालचालही सूज वाढविण्याचे कारण ठरते.
रेयनॉड्स सिंड्रोम व इतर आरोग्य स्थिती
थंडीत सूज वाढण्यामागे काही वैद्यकीय स्थितीही कारणीभूत असू शकतात. रेयनॉड्स सिंड्रोममध्ये थंडी किंवा ताण आल्यावर बोटांतील रक्तवाहिन्या अचानक आकुंचन पावतात, बोटे पांढरी/निळी पडतात आणि त्यासोबत सूज, जळजळ, मुंग्या येण्याचा त्रास होतो. तसेच संधिवात, हायपोथायरॉइडिझम, किडनीचे विकार किंवा हार्मोनल असंतुलन असणाऱ्यांना थंडीत सूज अधिक जाणवते. काही वेळा टाईट मोजे/ग्लोव्हज, दीर्घकाळ एकाच जागी बसून राहणे किंवा रक्तदाबाची औषधेही सूज वाढवू शकतात.(Winter Health Care)
हातापायातील सूज टाळण्यासाठी उपयुक्त उपाय
थंडीत हातापायातील सूज कमी करण्यासाठी सर्वात महत्त्वाचे आहे उबदारपणा जपणे. घराबाहेर जाताना ग्लोव्हज, वूलन सॉक्स आणि थर्मल वेअर वापरावे. गरम पाण्याच्या पॅकने हातापायांना हलकेसे उब देणे रक्तप्रवाह वाढवते. दिवसभर पुरेसे पाणी पिणे, मीठाचे प्रमाण नियंत्रित ठेवणे आणि शरीराला चालू ठेवण्यासाठी हलका व्यायाम विशेषतः वॉकिंग, स्ट्रेचिंग उपयुक्त आहे. दिवसातून दोनदा कोमट पाण्यात मीठ टाकून हातपाय भिजविणे सूज कमी करते. खूप वेळ एकाच स्थितीत बसू नये आणि आवश्यक असल्यास हातापायांना हलक्या मसाजने रक्तसंचार सुधारावा.
========
हे देखील वाचा :
Hydration : पाणी प्यायल्यानंतर शरीर हायड्रेट होण्यासाठी किती वेळ लागतो? तज्ज्ञ सांगतात खरी माहिती
Pneumonia : जागतिक न्यूमोनिया दिनाच्या निमित्ताने जाणून घेऊया या आजाराची संपूर्ण माहिती
=========
कधी डॉक्टरांचा सल्ला घ्यावा?
सूज काही दिवसांपेक्षा जास्त टिकली, वेदना वाढल्या किंवा त्वचेचा रंग वेगळा दिसू लागला तर डॉक्टरांकडे तपासणी करणे आवश्यक आहे. डायबेटीस, किडनी समस्या, थायरॉईडची तक्रार किंवा रेयनॉड्स सारखी लक्षणे आहेत का हे तपासले जाते. योग्य वेळी निदान आणि उपचार घेतल्यास ही समस्या सहज नियंत्रणात येऊ शकते.
Latest Marathi News | News in Marathi | Live news Updates in Marathi on Trending Topics
