Blood Sugar Control : मधुमेह हा आजार नसून एक ‘लाइफस्टाईल व्यवस्थापन’ आहे. रक्तातील शुगर अचानक वाढली की शरीरातील अनेक अवयवांवर दुष्परिणाम होऊ शकतात, तसेच डोळे, किडनी, नर्व्ह्स यांच्यावरही ताण येतो. त्यामुळे शुगर नियंत्रणात ठेवणे अत्यंत गरजेचे आहे. काही सोप्या पण शिस्तबद्ध जीवनशैली बदलाव्दारे रक्तातील वाढलेली शुगर प्रभावीपणे कमी करता येते. चला तर जाणून घेऊया मधुमेहाच्या रुग्णांनी कोणते उपाय दररोज पाळल्यास शुगर व्यवस्थापन सोपे होते.
आहारातील बदल
रक्तातील शुगर नियंत्रित ठेवण्यासाठी आहार हा सर्वात महत्त्वाचा घटक आहे. प्लेटमध्ये ५०% भाज्या, २५% प्रोटीन आणि २५% कॉम्प्लेक्स कार्बोहायड्रेट असा ‘प्लेट मॉडेल’ अवलंबावा. तांदळाऐवजी ब्राउन राईस, मल्टीग्रेन रोटी, ओट्स, दलिया, कडधान्ये, हिरव्या भाज्या, आणि लो-ग्लायसेमिक फळे जसे सफरचंद, पेरू, बेरीज यांचा समावेश करा. साखर, मिठाई, कोल्डड्रिंक्स, पांढरी मैदा, डीप-फ्राईड पदार्थ टाळा. जेवणात तुपाचे प्रमाण कमी ठेवा आणि एकावेळी जास्त खाण्याऐवजी लहान-लहान भागात दिवसभर खा. आहारातील फायबर वाढवल्याने ग्लुकोज शोषणाची गती मंदावते आणि शुगर स्पाईक होण्यापासून बचाव होतो.
नियमित व्यायाम
व्यायाम हा मधुमेह नियंत्रणातील सर्वात प्रभावी उपाय मानला जातो. रोज किमान ३०–४५ मिनिटे वेगाने चालणे, जॉगिंग, सायकलिंग, योग, स्ट्रेचिंग किंवा हलका कार्डिओ केल्यास शरीरातील इन्सुलिनची कार्यक्षमता वाढते. मसल्स काम करत असल्यामुळे रक्तातील ग्लुकोजचा वापर वाढतो आणि शुगर नैसर्गिकरित्या कमी होते. ऑफिसमध्ये बसून काम करणाऱ्यांनी दर १ तासाने ५ मिनिटे चालण्याचा नियम पाळावा. शारीरिक क्रियाशीलता जितकी जास्त तितके शुगर कंट्रोल जास्त चांगले.
पाणी आणि हायड्रेशन
पुरेसे पाणी न पिल्यास शरीरातील ग्लुकोजचे प्रमाण तुलनेने जास्त राहते. त्यामुळे पाणी कमी होऊ देऊ नका. रोज ८–१० ग्लास पाणी प्या. गरम पाण्यात दालचिनीचा छोटा तुकडा टाकून पिणे किंवा मेथीदाणे भिजवलेले पाणी पिणे हे काही नैसर्गिक उपाय आहेत जे रक्तातील शुगर कमी करण्यास मदत करतात. मात्र कुठलीही घरगुती औषधी पद्धत वापरताना डॉक्टरांचा सल्ला घेणे महत्त्वाचे.
=============
हे देखील वाचा :
Protein : प्रोटीन पावडर घेणे खरंच आरोग्यासाठी लाभदायक?
Winter Pregnancy Care : गर्भवती महिलांनी हिवाळ्यात अशी घ्यावी आरोग्याची काळजी
Protein : प्रोटीन पावडर घेणे खरंच आरोग्यासाठी लाभदायक?
==============
तणाव कमी करणे आणि झोप
तणाव आणि झोपेची कमतरता दोन्हीही शुगर वाढवण्याचे प्रमुख कारण मानले जाते. तणावमुक्त राहण्यासाठी ध्यान, प्राणायाम, सौम्य योगाभ्यास, संगीत किंवा छंद जोपासणे यांचा अवलंब करा. दररोज ७–८ तासांची शांत झोप घेतल्यास शरीरातील हार्मोन्स संतुलित राहतात. तणावामुळे वाढणारे कॉर्टिसोल हार्मोन शुगर वाढवते, त्यामुळे मानसिक आरोग्याकडे लक्ष देणे तितकेच आवश्यक आहे.(Blood Sugar Control)
नियमित ब्लड शुगर मॉनिटरिंग
मधुमेह असलेल्या व्यक्तींनी आठवड्यातून किमान 2–3 वेळा ब्लड शुगर तपासणे आवश्यक आहे. डायट, व्यायाम, औषधे आणि इन्सुलिन यांचे योग्य प्रमाण डॉक्टरांच्या सल्ल्यानेच पाळावे. औषधे वेळेवर न घेतल्यास शुगर अचानक वाढू शकते. काही रुग्णांमध्ये डायबेटिक फूट, किडनी समस्या किंवा डोळ्यांचे त्रास लवकर दिसू शकतात, त्यामुळे नियमित चेकअप अत्यंत महत्त्वाचा.
Latest Marathi News | News in Marathi | Live news Updates in Marathi on Trending Topics
