Aircraft Carrier Power : युद्धनौकांची दहशत

अमेरिका, इस्रायल आणि इराण यांच्यात सुरू असलेल्या युद्धामुळे जगभरात दहशत पसरली आहे. या युद्धामध्ये सर्वात मोठी भूमिका बजावत आहेत त्या म्हणजे युद्धनौका. मध्यपूर्वेत दबाव वाढवण्यासाठी अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी डझनभराहून अधिक युद्धनौका तैनात केल्याची माहिती आहे. त्यामध्ये विमानवाहू युद्धनौका यूएसएस अब्राहम लिंकन आणि जगातील सर्वात मोठी विमानवाहू युद्धनौका यूएसएस गेराल्ड आर. फोर्ड यांची तैनाती करण्यात आली आहे. यावरून अमेरिका हे युद्ध किती गंभीरपणे घेत आहे, याचा अंदाज येतो. वास्तविक, कोणत्याही युद्धात युद्धनौकांची भूमिका अत्यंत महत्त्वाची असते. मध्यपूर्वेतील अनेक देशांमध्ये अमेरिकेने आपले लष्करी तळ उभारले असून तेथे अत्याधुनिक युद्धनौका तैनात आहेत. खामेनी यांच्या मृत्यूनंतर इराणने काही देशांवर हल्ले करून तेथील अमेरिकन युद्धसामग्री लक्ष्य करण्याचा प्रयत्न केल्याचे सांगितले जाते. ( Aircraft Carrier Power )

युद्धनौका म्हणजे एक स्वतंत्र तरंगते जग असते. अमेरिकेच्या सर्वात मोठ्या युद्धनौकेवर सुमारे पाच हजार सैनिक तैनात असतात. जगातील कुठल्याही भागाशी संपर्क साधता येईल अशी संप्रेषण यंत्रणा त्यावर असते. या युद्धनौकांमध्ये मोठ्या प्रमाणात दारुगोळा साठवण्याची क्षमता असते. तसेच विमानांसाठी आणि हेलिकॉप्टरसाठी स्वतंत्र डेक असतो. युद्धासाठी आवश्यक सर्व साधनसामग्री, सहा महिन्यांचा शिधा आणि वैद्यकीय सुविधा या युद्धनौकांवर उपलब्ध असतात. अमेरिकेची सर्वात मोठी युद्धनौका अंदाजे ११९००० कोटी रुपयांची असल्याचे सांगितले जाते. यावरून देशाच्या सुरक्षेत युद्धनौकांचे महत्त्व स्पष्ट होते. अमेरिका-इराण संघर्षाच्या पार्श्वभूमीवर १ मार्च २०२६ रोजी अरबी समुद्रात तैनात असलेल्या अमेरिकन विमानवाहू जहाज यूएसएस अब्राहम लिंकनवर चार बॅलिस्टिक क्षेपणास्त्रांनी हल्ला केल्याचा दावा इराणच्या रिव्होल्यूशनरी गार्ड्सने केला. अयातुल्ला अली खामेनी यांच्या मृत्यूचा बदला घेण्यासाठी हा हल्ला केल्याचा दावा करण्यात आला. मात्र अमेरिकन सेंट्रल कमांडने हा दावा फेटाळून लावत इराणची क्षेपणास्त्रे युद्धनौकेजवळ पोहोचलीही नाहीत, असे स्पष्ट केले. ( Aircraft Carrier Power )

गेल्या काही दिवसांपासून यूएसएस अब्राहम लिंकन ही युद्धनौका अरबी समुद्रात तैनात आहे. या स्थानावरून अमेरिका इराणवर कारवाई करू शकते, अशी चर्चा होती. आता संघर्ष वाढल्यानंतर या युद्धनौकेची भूमिका अधिक महत्त्वाची ठरली आहे. युद्धनौका म्हणजे सशस्त्र आणि संरक्षित नौदल जहाज. लढाई आणि संरक्षणासाठी त्यांची रचना केली जाते. या जहाजांवर मोठ्या तोफा, क्षेपणास्त्रे आणि लढाऊ विमाने असतात. सध्या जगातील सर्वात प्रगत युद्धनौका अमेरिकेकडे असल्याचे मानले जाते. यूएसएस गेराल्ड आर. फोर्ड हे जगातील सर्वात मोठे आणि आधुनिक अणुऊर्जेवर चालणारे विमानवाहू जहाज आहे. ते एका तरंगत्या शहरासारखे आहे. तसेच आर्ले बर्क-क्लास विनाशकही अत्याधुनिक मानले जातात. चीनची टाइप ०५५ युद्धनौका, ज्याला रेन्हाई-क्लास क्रूझर म्हणून ओळखले जाते, तीही अत्यंत शक्तिशाली मानली जाते. दक्षिण कोरियाची सेजोंग द ग्रेट-क्लास युद्धनौका आणि भारतीय नौदलातील कोलकाता-क्लास विनाशकही जगातील प्रभावी युद्धनौकांपैकी आहेत. चीन आणि रशियाकडेही मोठ्या संख्येने युद्धनौका आहेत.

=======

हे देखील वाचा : Islamic Revolutionary Guard Corps: IRGC… इराणचे क्रूर सैन्य

=======

संख्येच्या बाबतीत अमेरिकन नौदल तिसऱ्या क्रमांकावर असल्याचे काही अभ्यासक सांगतात. २०१९ मध्ये चिनी नौदलाकडे ६२४ युद्धनौका, रशियाकडे ३६० आणि अमेरिकेकडे सुमारे ३३३ युद्धनौका असल्याचे नमूद केले गेले आहे. मात्र युद्धनौकांची संख्या नव्हे तर त्यांची क्षमता, आकार आणि तांत्रिक प्रगती महत्त्वाची असते. या दृष्टीने यूएसएस गेराल्ड आर. फोर्ड ही जगातील सर्वात मोठी आणि अत्याधुनिक अणुऊर्जेवर चालणारी विमानवाहू युद्धनौका मानली जाते. तिचे वजन १,००,००० टनांपेक्षा अधिक असून ती सुमारे ५६ किमी प्रतितास वेगाने प्रवास करू शकते. ही युद्धनौका अमेरिकन नौदलाचा अभिमान मानली जाते. सध्या गेराल्ड आर. फोर्ड आणि यूएसएस अब्राहम लिंकन यांसारख्या युद्धनौका मध्यपूर्वेतील तणावपूर्ण परिस्थितीत महत्त्वाची भूमिका बजावत आहेत. ( Aircraft Carrier Power )

– सई बने