Vat Purnima Special : सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील कुडाळ तालुक्यात असलेल्या गवळदेव मंदिरात दरवर्षी वटपौर्णिमेला एक अनोखी, आश्चर्यकारक पण अत्यंत श्रद्धेची परंपरा पाहायला मिळते. ही परंपरा इतर ठिकाणी क्वचितच आढळते, कारण येथे वटपौर्णिमेचा सण स्त्रियांनी नव्हे तर पुरुषांनी साजरा करण्याची परंपरा आहे. ही एक अशी परंपरा आहे जिथे नवऱ्यांनी आपल्या पत्नीच्या दीर्घायुष्यासाठी वटवृक्षाची पूजा केली जाते.
वटपौर्णिमा हा पारंपरिक सण प्रामुख्याने स्त्रियांकडून पतीच्या दीर्घायुष्याच्या कामनेने साजरा केला जातो. स्त्रिया वडाच्या झाडाभोवती फेऱ्या मारतात, पूजन करतात आणि उपवास करतात. मात्र कुडाळच्या गवळदेव मंदिरात हे चित्र उलटे आहे. इथे विवाहित पुरुष या दिवशी उपवास करून, वडाच्या झाडाभोवती फेऱ्या मारून, विधिवत पूजन करतात. हे पूजन करताना ते साडी, चुडी, मंगळसूत्र, हार-फुले अशा स्त्रियांच्या सौभाग्यचिन्हांची अर्पणाद्वारे प्रार्थना करतात की त्यांच्या पत्नीचे आरोग्य उत्तम राहो, त्यांचे आयुष्य दीर्घ आणि सुखमय होवो.
या अनोख्या परंपरेचा उगम अनेक वर्षांपूर्वीचा आहे. गवळदेव हे स्थानिक ग्रामदैवत असून, त्यांच्या कृपेने गावात सुख, शांती आणि समृद्धी राहते असा लोकांचा दृढ विश्वास आहे. असे मानले जाते की, एका काळी गावात आलेल्या संकटाच्या वेळी गावातील विवाहित पुरुषांनी गवळदेवाच्या वटवृक्षाखाली नवस केला होता आणि त्या नवसाच्या पूर्ततेसाठी त्यांनी वटपौर्णिमेचे पूजन सुरू केले. हळूहळू ही परंपरा पिढ्यानपिढ्या चालत आली आणि आज ती एक महत्त्वाचा सामाजिक-सांस्कृतिक उत्सव बनली आहे.(Latest Marathi News)
या दिवशी गवळदेव मंदिर परिसरात मोठी गर्दी होते. सकाळपासूनच वटवृक्षाजवळ पूजेसाठी पुरुषांची रांग लागते. पुजेसाठी खास वस्त्रे, फुले, नारळ, हार, साडी, चुड्या, बांगड्या, कुंकू यांचे तयारी केली जाते. काही पुरुष आपल्या पत्नींसह येऊन, त्यांच्याच हस्ते पूजन करताना दिसतात, तर अनेकजण स्वतःहूनच श्रद्धेने विधी पार पाडतात. पूजन झाल्यावर प्रसाद वाटप, गवळदेवाचे अभिषेक, भजन व कीर्तन आदी कार्यक्रम होतात.
ही परंपरा समाजात पत्नीबद्दल आदर, प्रेम आणि जबाबदारीचे भान निर्माण करणारी ठरते. अनेक युवकही या परंपरेत सहभागी होतात आणि त्यातून सामाजिक एकोपाही बळकट होतो.(Vat Purnima Special)
============
हे ही वाचा :
Shivrajyabhishek Sohala : इंग्रजांच्या नजरेतून शिवराज्याभिषेक !
Jatinga Village : या रहस्यमयी जागेवर हजारो पक्षी आत्महत्या करतात!
=============
स्त्रियांच्या सौभाग्याचे प्रतीक मानल्या जाणाऱ्या वटपौर्णिमेला पुरुषांकडून साजरी होणारी ही परंपरा महाराष्ट्रात दुर्मीळ असून, कुडाळ गवळदेव मंदिराने ती आजतागायत जपली आहे. श्रद्धा, समर्पण आणि सामाजिक मूल्यांचे दर्शन घडवणारी ही वटपौर्णिमा महाराष्ट्राच्या सांस्कृतिक परंपरेतील एक अनमोल रत्नच आहे.
