Vitamin B12 : आजच्या धावपळीच्या जीवनशैलीत थकवा, चक्कर येणे, हातपाय सुन्न होणे, लक्ष न लागणे किंवा सतत अशक्तपणा जाणवणे ही लक्षणे अनेकांना भेडसावत आहेत. तज्ज्ञांच्या मते, ही लक्षणे व्हिटॅमिन B12 च्या कमतरतेची असू शकतात. हे जीवनसत्त्व मेंदूचे आरोग्य, मज्जासंस्था आणि लाल रक्तपेशी तयार होण्यासाठी अत्यंत महत्त्वाचे आहे. विशेषतः शाकाहारी लोकांमध्ये B12 ची कमतरता जास्त प्रमाणात आढळते, कारण नैसर्गिकरित्या B12 प्रामुख्याने प्राणिजन्य अन्नात आढळते. मात्र योग्य माहिती आणि नियोजन केल्यास शाकाहारी आहारातूनही B12 ची गरज काही अंशी पूर्ण करता येऊ शकते. (Vitamin B12)
व्हिटॅमिन B12 ची कमतरता झाल्यास शरीरावर गंभीर परिणाम होऊ शकतात. दीर्घकाळ कमतरता राहिल्यास अॅनिमिया, मज्जातंतूंचे नुकसान, स्मरणशक्ती कमी होणे आणि मूड स्विंग्ससारख्या समस्या वाढू शकतात. त्यामुळे वेळेवर लक्ष देणं आवश्यक आहे. अनेकजण पूरक गोळ्या घेण्यापूर्वी आहारातूनच गरज भागवण्याचा प्रयत्न करतात. अशा वेळी दूध आणि दुग्धजन्य पदार्थ हे शाकाहारींसाठी महत्त्वाचे पर्याय ठरतात. दूध, दही, ताक, पनीर आणि चीज यामध्ये B12 कमी प्रमाणात असले तरी नियमित सेवनाने शरीराला मदत होते. (Vitamin B12)
याशिवाय, आजकाल बाजारात उपलब्ध असलेले B12-फोर्टिफाइड पदार्थ हा एक सुरक्षित आणि उपयुक्त पर्याय मानला जातो. फोर्टिफाइड सीरिअल्स, ब्रेकफास्ट फ्लेक्स, सोया मिल्क, बदाम दूध किंवा ओट मिल्क यामध्ये कृत्रिमरित्या B12 मिसळलेले असते. लेबल तपासून योग्य उत्पादन निवडल्यास शाकाहारी लोकांसाठी ही मोठी सोय ठरू शकते. तसेच काही प्रकारचे फोर्टिफाइड न्यूट्रिशनल यीस्ट (nutritional yeast) देखील B12 चा चांगला स्रोत मानले जातात आणि ते चवीलाही उत्तम लागतात. (Vitamin B12)
काही लोक आंबवलेले (फर्मेंटेड) पदार्थ जसे की इडली, डोसा, ढोकळा किंवा लोणची B12 देतात असा समज करतात. मात्र तज्ज्ञ स्पष्ट करतात की या पदार्थांमुळे पचन सुधारते आणि काही सूक्ष्म पोषक घटक मिळतात, पण B12 ची गरज पूर्ण होईल इतके प्रमाण त्यातून मिळेलच असे नाही. त्यामुळे केवळ अशा पदार्थांवर अवलंबून राहणे योग्य ठरत नाही. संतुलित आहारासोबतच गरज भासल्यास डॉक्टरांच्या सल्ल्याने सप्लिमेंट घेणे हा सुरक्षित मार्ग आहे. (Vitamin B12)
==============
हे देखील वाचा :
‘हे’ पदार्थ खा आणि व्हिटॅमिन बी १२ ची कमतरता करा दूर
==============
एकंदरीत पाहता, शाकाहारी असतानाही व्हिटॅमिन B12 ची कमतरता टाळणं शक्य आहे, पण त्यासाठी जागरूकता आणि योग्य निवड आवश्यक आहे. दूध-दही-पनीरसारखे दुग्धजन्य पदार्थ, B12-फोर्टिफाइड अन्नपदार्थ आणि गरज असल्यास वैद्यकीय सल्ल्यानुसार सप्लिमेंट्स यांचा समतोल वापर केल्यास शरीर निरोगी राहू शकते. सतत थकवा किंवा इतर लक्षणे जाणवत असतील तर स्वतःहून प्रयोग न करता रक्ततपासणी करून तज्ज्ञांचा सल्ला घेणं हेच शहाणपणाचं ठरेल.
Latest Marathi News | News in Marathi | Live news Updates in Marathi on Trending Topics
