आपण घरात, ऑफिसमध्ये काम करताना अचानक कोणत्याही वस्तूला किंवा व्यक्तीला आपला हात लागला की आपल्याला करंट लागतो. आणि आपण क्षणार्धात हात मागे घेतो आणि आश्चर्याने बघतो. विजेचा झटका किंवा त्वचेवर सुई टोचल्याचा अनुभव येतो. कधीकधी दरवाजाच्या नॉबला, खुर्चीला किंवा दुसऱ्या व्यक्तीला स्पर्श केल्याने आपल्याला विजेचा हलका धक्का लागू शकतो. हे सगळ्यांसोबत अनेकदा घडते.
आपण विचारही करतो की, विजेचा काहीही संबंध नसूनही करंट का आणि कसा लागतो याचा विचार आपल्याला नक्कीच येत असेल. बहुतांशी हिवाळ्यात अशा प्रकारे करंट सर्वाधिक लागतो. हिवाळ्यात हवेत ओलावा असतो. त्यामुळे थोडासा धक्का लागल्यावर सुई टोचल्यासारखं वाटतं. चला जाणून घेऊया याबद्दल.
हा धक्का का जाणवतो याचे कारण म्हणजे, आपल्या शरीरात स्थिर वीज जमा होते आणि तुम्ही कोणत्याही धातूला किंवा विद्युत वाहक वस्तूला स्पर्श करताच, आपल्या शरीरातून इलेक्ट्रोस्टॅटिक डिस्चार्ज (ESD) बाहेर येतो. अशा परिस्थितीत आपल्याला धक्का बसल्यासारखे वाटते.
जेव्हा आपण आपले पाय कार्पेटवर ओढता तेव्हा हे बर्याचदा घडते. जेव्हा तुमचे शरीर नकारात्मक चार्ज घेते, तेव्हा तुम्ही नकारात्मक चार्ज असलेल्या गोष्टींच्या जवळ जाता तेव्हा ते तुम्हाला दूर ढकलण्याचा प्रयत्न होतो. जेव्हा आपण दरवाजाच्या हँडलकडे हात पुढे करता तेव्हा आपल्या शरीरात जमा होणारे नकारात्मक शुल्क वाढतच जाते. पुरेसा व्होल्टेज तयार होईपर्यंत हे वाढते आणि चार्ज तुमच्या हातातून हँडलपर्यंत स्पार्कच्या रूपात जातो. यामुळे तुम्हाला विजेचा सौम्य झटका जाणवतो.
हे थंड आणि कोरड्या हवामानात अधिक वाढते कारण या हंगामात हवेत ओलावा नसतो, ज्यामुळे चार्ज संतुलित होण्यास मदत होते. तज्ज्ञांच्या मते, थंड आणि कोरडी हवा इन्सुलेटरप्रमाणे काम करते, ज्यामुळे उच्च व्होल्टेजवर चार्ज जमा होतो आणि तो संतुलित होतो. या करंटचे व्होल्टेज ४००० ते ३५००० व्होल्ट पर्यंत असू शकते, परंतु तेथे कोणतेही विद्युतप्रवाह नाही. यामुळे चार्ज धक्का देतो, पण त्यामुळे नुकसान होत नाही.
करंट प्लास्टिकच्या खुर्चीवर जास्त जाणवतो
जेव्हा आपण प्लास्टिकच्या खुर्चीवर बसतो, तेव्हा अनेकदा असे करंट लागतात, हे फॅक्ट आहे. आपण प्लास्टिकच्या खुर्चीवर बसून हालचाल करतो आणि आपले पाय जमिनीला स्पर्श करत नाहीत, तेव्हा प्लास्टिकची खुर्ची आपल्या कपड्यांपासून वेगळे झालेले इलेक्ट्रॉन गोळा करते. यामुळे पॉझिटिव्ह चार्ज जमा होतो. तुम्ही खुर्चीवर बसता तोपर्यंत हा चार्ज तुमच्याकडे राहतो; पण खुर्चीवरून उठताच हा चार्ज लगेच खुर्चीवर जातो. अशा वेळी तुम्ही खुर्चीला हात लावला किंवा त्यावर बसलात तर लगेच थोडा करंट जाणवतो.
ही शरीराच्या यंत्रणेची एक सोपी प्रक्रिया आहे. शरीरात व्हिटॅमिन B12, B6 आणि B1 ची कमतरता हे यामागचं कारण असल्याचं डॉक्टर मानतात. एखाद्या व्यक्तीला एकाच दिवसात अनेक वेळा करंट लागत असेल तर त्यांनी डॉक्टरांचा सल्ला घ्यावा. काही जणांना धातूच्या वस्तूला स्पर्श केल्यानेही असा करंट जाणवतो.
