समलैंगिक लग्नासंबंधित मुद्द्यावर सुप्रीम कोर्टाने केंद्राला फटकारले

समलिंगी विवाहाच्या मुद्द्यावर मंगळवारी सुनावणी करताना सर्वोच्च न्यायालयाने केंद्र सरकारला फटकारले. खरं तर, केंद्र सरकार ज्या कोनातून सर्वोच्च न्यायालयाला या मुद्द्यावर सुनावणीसाठी आग्रह करत होते, सर्वोच्च न्यायालयाच्या घटनापीठाने हे विशेष विवाह कायद्यांतर्गत ‘वैयक्तिक कायद्या’शी संबंधित असल्याचे सांगून त्यावर सुनावणी करण्यास नकार दिला. सुप्रीम कोर्टाने स्पष्टपणे सांगितले की, तुम्ही आम्हाला सगळे ऐकून घ्यायला भाग पाडू शकत नाही. तुम्ही आम्हाला पर्सनल लॉ ठरवायला कसे सांगू शकता? सुप्रीम कोर्टाने स्पष्ट केले की ते समलैंगिक विवाहाला कायदेशीर मान्यता मिळवून देणाऱ्या लोकांच्या याचिकेवर सुनावणी घेईल, परंतु यादरम्यान विवाहाशी संबंधित ‘वैयक्तिक कायदा’ विचारात घेणार नाही. यासोबतच सर्वोच्च न्यायालयाने विशेष विवाह कायद्याबाबत वकिलांना त्यांचे म्हणणे मांडण्यास सांगितले. (Same sex Marriage)

सरन्यायाधीश डीवाय चंद्रचूड यांच्या अध्यक्षतेखालील पाच न्यायाधीशांच्या घटनापीठाने युक्तिवादाशी संबंधित मुद्द्याचे वर्णन ‘जटिल’ असे केले. खंडपीठाने म्हटले आहे की, विवाह कायद्यात स्त्री आणि पुरुष ही संकल्पना लिंगाच्या आधारावर निरपेक्ष नाही. खंडपीठ म्हणाले, प्रश्न फक्त तुमच्या लिंगाचा नाही. हे त्याहून अधिक गुंतागुंतीचे आहे. त्यामुळे विशेष विवाह कायद्यात स्त्री-पुरुष असा उल्लेख करूनही लिंगाच्या आधारे स्त्री-पुरुष ही संकल्पना पूर्ण होत नाही. सरन्यायाधीशांसह न्यायमूर्ती एसके कौल, न्यायमूर्ती एसआर भट, न्यायमूर्ती हिमा कोहली आणि न्यायमूर्ती पीएस नरसिम्हा यांचाही या खंडपीठात समावेश आहे.

‘हिंदू विवाह कायद्यावर परिणाम होईल’
सुप्रीम कोर्टाने निदर्शनास आणून दिले की समलिंगी विवाह कायदेशीर करणे अडचणी निर्माण करू शकते आणि हिंदू विवाह कायद्यापासून इतर धार्मिक गटांच्या वैयक्तिक कायद्यांवर परिणाम करू शकते. अशा परिस्थितीत, आम्ही ‘वैयक्तिक कायदा’ समीकरणाच्या बाहेर ठेवू शकतो आणि तुम्ही सर्व (वकील) आम्हाला विशेष विवाह कायद्यावर (एक धर्म तटस्थ विवाह कायदा) तुमचे युक्तिवाद सादर करू शकता,” खंडपीठाने म्हटले आहे.

विशेष विवाह कायदा काय आहे
खरं तर, विशेष विवाह कायदा, 1954 अंतर्गत, अशा लोकांना कायदेशीर वैधता देण्यात आली आहे, जे वेगवेगळ्या धर्मात किंवा जातींमध्ये होतात. हे अशा परिस्थितीत सामान्य विवाह नियंत्रित करते जेथे राज्य, धर्माऐवजी, विवाहास मंजुरी देते. सॉलिसिटर जनरल तुषार मेहता, केंद्रातर्फे हजर राहिले, त्यांनी ट्रान्सजेंडरवरील कायद्यांचा संदर्भ दिला आणि सांगितले की भागीदार निवडण्याचा अधिकार, गोपनीयतेचा अधिकार, लैंगिक आवड निवडण्याचा अधिकार आणि कोणताही भेदभाव फौजदारी दंडनीय आहे असे अनेक अधिकार आहेत. एसजी मेहता म्हणाले, मात्र न्यायालयीन निर्णयातून विवाहाला सामाजिक-कायदेशीर दर्जा देणे शक्य नाही. हे विधिमंडळालाही करता येत नाही. त्याला समाजातूनच मान्यता मिळायला हवी.(Same sex Marriage)

हे देखील वाचा- नेदरलँन्डमध्ये मुलांच्या इच्छामरणासाठी तयार केलाय कायदा

सरकारची बाजू – पर्सनल लॉबद्दल न बोलता हा निर्णय शॉर्ट सर्किटसारखा आहे
सॉलिसिटर जनरल तुषार मेहता यांनी केंद्र सरकारच्या वतीने समलैंगिक विवाहाला मान्यता दिल्याने निर्माण होणारी गुंतागुंत खंडपीठासमोर मांडली. ते म्हणाले की, जेव्हा हिंदू असलेल्या व्यक्तीला त्याचा धर्म पाळत समलिंगी विवाहाचा अधिकार मिळवायचा असेल तेव्हा समस्या निर्माण होईल. मेहता म्हणाले, समलैंगिक विवाहाला मान्यता दिल्याने हिंदू, मुस्लिम आणि इतर समुदाय प्रभावित होतील. त्यामुळे या मुद्द्यावर राज्यांचेही म्हणणे ऐकून घेतले पाहिजे. त्यावर खंडपीठाने खडसावताना म्हटले की, आम्ही पर्सनल लॉबद्दल बोलत नाही आणि आता तुम्ही आम्ही त्यात लक्ष घालावे असे वाटते. का? तुम्ही आम्हाला ते दुरुस्त करण्यासाठी कसे सांगू शकता? प्रत्येक गोष्ट ऐकण्याची सक्ती करता येत नाही. याचा विचार न करता प्रकरण ‘शॉर्ट सर्किट’ केल्यासारखे होईल, असे मेहता म्हणाले. त्यावर सरन्यायाधीश म्हणाले, आम्ही मध्यममार्गाचा अवलंब करत आहोत. आपण काहीतरी ठरवण्यासाठी सर्वकाही ठरवण्याची गरज नाही.